A A A

Prawa pacjenta

 

Z pewnością korzystasz z usług medycznych, jakie oferują zarówno publiczne, jak i niepubliczne gabinety i przychodnie. Warto, abyś wiedział, jakie masz prawa jako pacjent.

 

Regulacje prawne

Każdy człowiek ma pewne niezbywalne prawa, których nikt nie może mu odmówić. Od wielu lat różnego rodzaju organizacje rządowe i pozarządowe zarówno w Polsce jak i na świecie starają się usystematyzować ogólne prawa człowieka oraz przedstawić je w ujęciu szczegółowym dla poszczególnych sytuacji życiowych. Prawa zebrane w deklaracje, karty, ustawy i innego typu dokumenty stanowią zarówno bazę informacyjną, jak również podstawę do dochodzenia swoich praw.

 

  1. Prawa pacjenta są szczegółowym rozwinięciem praw człowieka w dziedzinie medycznej. W Polsce podstawowym dokumentem określającym prawa pacjenta jest Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, w której znaleźć możemy następujące zapisy:
    • Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia (Art. 38.)
    • Nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody (Art. 39.)
    • Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą (Art. 41.1.)
    • Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym (Art. 47.)
    • Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych (Art.. 51.3.)
    • Każdy ma prawo do ochrony zdrowia (Art. 68.1.)
  2. Zapisy w Konstytucji rozwinięte są w szczegółowych ustawach, m.in. Ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta z 6 listopada 2008 r.
  3. Ważnym dokumentem jest Karta Praw Pacjenta z 1998 r., opracowana przez Ministerstwo Zdrowia i opublikowana w formie komunikatu. Karta ta zbiera unormowania prawne w dziedzinie praw pacjenta i jest przedstawiana do wglądu wszystkim pacjentom przychodni, szpitali i innych placówek medycznych.
  4. W ostatnim czasie popularnym dokumentem jest Europejska Karta Praw Pacjenta, która powstała w 2002 r. z inicjatywy organizacji Active Citizenship Network (Sieć Aktywnego Obywatelstwa) we współpracy z organizacjami pozarządowymi z różnych krajów Unii Europejskiej. Karta ta zbiera 14 podstawowych praw pacjenta, które są uniwersalne i powinny być przestrzegane we wszystkich krajach. 

 

UWAGA: Prawa pacjenta należy odróżnić od praw ubezpieczonego. Te regulują osobne przepisy, które stanowią o rozszerzeniu uprawnień w ramach ubezpieczenia. Prawa pacjenta są prawami podstawowymi, przysługującymi zarówno osobom ubezpieczonym, jak i tym bez ubezpieczenia zdrowotnego.

 

Najważniejsze prawa pacjenta

  • prawo dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych bez względu na miejsce zamieszkania, płeć, wiek, zasoby finansowe pacjenta, rasę, wyznanie itp.;
  • prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej i natychmiastowej pomocy medycznej w razie zagrożenia życia;
  • prawo do uzyskania drugiej opinii lekarskiej lub pielęgniarskiej w razie wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych;
  • prawo do profilaktyki w celu zapobiegania chorobom;
  • prawo do informacji na temat swojego stanu zdrowia, przeprowadzanych badań, rokowań, możliwości leczenia, zagrożeń wybranych terapii, leków i terapii zastępczych, a w szczególności na temat swoich praw jako pacjenta – wszelkie informacje powinny być udzielane w sposób zrozumiały;
  • prawo do zrezygnowania z otrzymywania informacji na temat swojego stanu zdrowia, z terapii czy badań nawet w przypadku wcześniej udzielonej zgody;
  • prawo do poufności i zachowania tajemnicy informacji związanych z pacjentem – pacjent może, ale nie musi upoważnić świadczeniodawcy do udzielania informacji osobom trzecim;
  • prawo do wolnego wyboru procedury leczenia oraz świadczeniodawcy dokonanego na podstawie rzetelnej informacji medycznej;
  • prawo do wyrażenia świadomej zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych;
  • prawo do poszanowania intymności i godności, w tym do godnego umierania, do bezpieczeństwa, poszanowania czasu pacjenta, do unikania niepotrzebnego bólu i cierpienia;
  • prawo do dostępu do dokumentacji medycznej;
  • prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, do odwiedzin, kontaktu z bliskimi i dodatkowej opieki pielęgnacyjnej ze strony osób bliskich bez względu na porę dnia;
  • prawo do opieki duszpasterskiej zgodnie z wyznawaną przez siebie religią;
  • prawo do zażaleń i rekompensaty.

UWAGA: Poszczególne prawa mogą być ograniczone w wyjątkowych sytuacjach, np. w przypadku zagrożenia epidemiologicznego.

Co robić jeśli ktoś łamie Twoje prawa jako pacjenta?

Zgodnie z prawem do zażaleń pacjent może złożyć skargę na świadczeniodawcę. Swoich praw może dochodzić na drodze administracyjnej lub sądowej.

W przypadku wyboru drogi administracyjnej, swoją skargę i roszczenia pacjent może skierować do:

  • Kierownika Zakładu Opieki Zdrowotnej, w którym udzielane było świadczenie
  • Okręgowej Izby Lekarskiej
  • Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych
  • Biura Praw Pacjenta działającego przy Ministrze Zdrowia.


Dodatkowo, każdy ubezpieczony może się zwrócić do Rzecznika Praw Pacjenta NFZ.

Szczegółowe informacje na temat polskich przepisów prawnych, dotyczących praw pacjenta znajdziesz na stronach:

poleć znajomym